Pysznogłówka – Monarda

Początek

Pysznogłówka Monarda

Pysznogłówka  jest byliną z rodziny wargowych Labiatae. W naturalnych warunkach rośnie nad brzegami rzek Ameryki Północnej i Kanady.

Znana jest bardziej pod nazwą „monarda”. Nazwa wywodzi się od nazwiska  hiszpańskiego lekarza Nicholasa Monardes, który ją pierwszy opisał. Nazywana też bywa bergamotką z powodu swojego zapachu przypominającego cierpki cytrynowy aromat ekstrahowany ze skórki owoców pomarańczy bergamoty. Z kolei wg. innych źródeł, bergamotka nazwę przyjęła od włoskiego miasta Bergamo. Inne nazwy tej rośliny  to melisa amerykańska, indiański pióropusz czy pszczeli lub górski balsam.

Zarówno kwiaty  jak i  liście pysznogłówki wykorzystuje się do ozdabiania sałatek, aromatyzowania win i nalewek. Z suszonych liści parzy się herbatki oraz dodaje się je do  herbat ziołowych m.in. herbaty earl grey. Można zaparzać zmieszane razem liście i kwiaty. Napar z niej działa  wzmacniająco  i relaksująco. Monarda jest także wykorzystywana jako roślina zapachowa do szaf, zamiast lawendy.

Uprawiana w ogrodach pysznogłówka jest mieszańcem pochodzący od gatunku Monarda Didyma i Monarda fistulosa . Część nazwy (dwoista lub po łacinie didima) pochodzi od drugiego kwiatka, który wyrasta na krótkiej (1-2 cm) łodydze ponad kwiatem głównym.

W Polsce uprawiane  są cztery gatunki z rodzaju Monarda :  jednoroczną pysznogłówkę cytrynową (Monarda citridora), oraz wieloletnie: pysznogłówkę dętą (Monarda fistulosa), pysznogłówkę ogrodową (Monarda hybrida) i pysznogłówkę szkarłatną, inaczej dwoistą (Monarda didyma)

Roślina tworzy  liczne rozłogi, szybko i silnie rozrastając się tworzy ładne kępy.  Dla zachowania  atrakcyjnego wyglądu, wymaga odmładzania co 3-4 lata, bowiem po tym czasie środek rośliny łysieje. Najprościej jest wiosną  oddzielić  szpadlem młode przyrosty po zewnętrznej stronie kępy. Połączymy odmłodzenie z rozmnożeniem rośliny :) Rozmnożyć ją można również wiosną- kwiecień/maj- poprzez pobranie sadzonek wierzchowych.

Pędy monady wyrastają do 60–100 cm wysokości, są sztywne, miękko owłosione, gęsto ulistnione. Liście ma jajowato-lancetowate, ostro zakończone i tak jak pędy owłosione i pachnące.

Pysznogłówka  kwitnie od końca czerwca – początku lipca,  aż do września. Kwiaty zebrane są w główkowate kwiatostany, których barwa w zależności od odmiany jest: biała, silnie różowa, niebiesko- fioletowa, fioletowa, czerwona.

Monarda lubi  każdą glebę, ale lekko  wilgotną. Ponieważ jest płytko zakorzeniona trzeba pamiętać o jej podlewaniu w czasie suszy. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych. W półcieniu osiąga mniejsze rozmiary.

Na rabatach dobrym sąsiedztwem dla niej jest ostróżka, słonecznik szorstki, płomyk wiechowaty, rudbekia błyskotliwa, kocimiętka, jeżówka. Ładnie wygląda  podsadzona przywrotnikiem. Nadaje się  na kwiat cięty. Nie jest to roślina ekspansywna ,ale też nie daje się zagłuszyć przez sąsiedztwo.

Największą wadą pysznogłówki jest słaba odporność na mączniaka właściwego Zwłaszcza dotyczy to odmiany  Monarda didyma ‘Snow White’. Najnowsze odmiany są na mączniaka odporniejsze. Wśród nich wymienia się: Monarda didyma ‘Marshall’s Delight’  oraz Monarda didyma ‘Gardenview Scarlet’.

Pamiętajmy zatem, aby w czasie podlewania nie moczyć liści i w czasie sadzenia zachować odpowiednią odległość miedzy roślinami. Poprawi to cyrkulację powietrza i zmniejszy występowanie choroby.  W razie porażenia mączniakiem, rośliny ścinamy nisko. Nie wrzucamy ich do kompostownia!

Pysznogłówka sadzona jest blisko pasiek, jako naturalny wabik przyciągający te owady.

Monarda kojarzy mi się z rozrabiaką. A to przez wygląd jej kwiatostanu – jest zawadiacko rozczochrany :)

Dodaj komentarz