Lilie – Lilium – Gatunki i odmiany

Lilie

Lilia – Lilium – zaliczana jest do rodziny liliowatych – Liliaceae.

Rodzaj lilia to ok. 120 gatunków. Ze względu na ogromną ilość mieszańców międzygrupowych i międzygatunkowych (ponad 3 tys.) hodowcy stworzyli praktyczną ogrodniczą klasyfikację.

Wyodrębnionych zostało dziewięć następujących grup lilii ogrodowych:

  1. Mieszańce azjatyckie
    2. Mieszańce martagon
    3. Mieszańce candidum
    4. Mieszańce amerykańskie
    5. Mieszańce longiflorum
    6. Mieszańce trąbkowe
    7. Mieszańce orientalne
    8. Mieszańce nie zaszeregowane do powyższych grup.
    9. Gatunki i ich odmiany botaniczne nie zaszeregowane do żadnej innej grupy.

Charakterystyka grup:

Mieszańce azjatyckie – to rośliny powstałe w wyniku krzyżowania gatunków występujących głównie w Azji- stąd ich nazwa. Są bardzo popularne, najczęściej uprawiane. Nie mają wymagań co do podłoża, są odporne na choroby. Potrafią zaadaptować się do każdych warunków. Zaczynają kwitnąć wcześnie – w czerwcu. Ich kwiaty są w kolorach żółtych, pomarańczowych, czerwonych. Pośród tej grupy wyróżnia się trzy podgrupy różniące się budową kwiatu.

1a – o kwiatach wzniesionych – kielichowych  np. ‘London Heart’, ‘Starburst’
1b – o kwiatach skierowanych na boki – tarczowych
1c – o kwiatach zwieszonych i działkach turbanowato wygiętych np. ‘Sweet Surrender’

Mieszańce martagon – Pochodzą zasadniczo od dwóch gatunków Llilium martagon i Lilium handonii. Mieszańce te nie są jeszcze dość rozpowszechnione w naszych ogrodach. Powodowane jest to niewątpliwie przez dość wysoką cenę cebul mieszańców martagon. Musimy jednak pamiętać, że cena związana jest z  powolnym kiełkowaniem nasion i słabym przyrostem rocznym. W ciągu 10 lat można uzyskać zaledwie dwa pokolenia roślin natomiast z azjatyckich pięć.

Mieszańce martagon różnią się bardzo od innych lilii ogrodowych. Wyrastają do wysokości nawet 2m. Ich kwiaty są małe ok. 4-10 cm ale kwiatostany mogą liczyć do 40-50 kwiatów o charakterystycznym turbanowatym kształcie. Wyjątkiem jest L. tsingtauense, która ma kwiaty wzniesione.

Lilie martagon nie należy często przesadzać. Mogą rosnąć na jednym stanowisku nawet 10 lat. Zdarza się, że zmiana miejsca może spowodować utratę rośliny.
L. martagon (lilia złotogłów) występuje w Polsce w stanie naturalnym i jest pod ochroną.

Mieszańce candidum – wywodzą się od lilii białej i lilii chalcedońskiej. Są to najstarsze lilie historyczne.

Do tej grupy zaliczana jest lilia, zwana lilią św. Józefa lub św. Antoniego.

Cebule w przeciwieństwie do innych lilii sadzi się w sierpniu na głębokość zaledwie 3-5 cm. Wymagają gleby zasadowej, zwięzłej. Kwiaty mają duże, skierowane poziomo, o bardzo intensywnym zapachu. Kwitną w czerwcu zebrane w grona od 5-20 na łodygach, osiągających wysokość do 120cm.

Mieszańce amerykańskie – wymagają pół cienistych stanowisk o podłożu kwaśnym. Kwiaty są niewielkie, przeważnie żółte lub pomarańczowe, wywinięte (turbankowe), mocno nakrapiane. Lilie te nie cieszą się u nas powodzeniem głównie z powodu niedostępności i małej efektowności

Mieszańce longiflorum – powstały z trzech gatunków: Lilium leucanthum, Lilium longiflorum i Lilium philippinense.

Odznaczają się silnym wzrostem oraz bardzo długimi, skierowanymi ku górze, wąskimi trąbkami kwiatowymi  przeważnie w kolorze białym. Przy zbyt wczesnych przymrozkach  cebule, nieprzygotowane do spoczynku mogą przemarzać.

W obrębie tych mieszańców powstają także krzyżówki z odmianami azjatyckimi, które wprowadzają do tej odmiany inny niż biały, kolor kwiatu. Grupa tych mieszańców jest oznaczana symbolem LA. Kwitną późno, bo w końcu lipca i w sierpniu.

Mieszańce trąbkowe – to bardzo liczne odmiany i mieszańce powstałe w wyniku skrzyżowania lilii królewskiej, np. Lilium sargentiae, Lilium leucanthum, Lilium sulphureum oraz Lilium henryi.

Mieszańce trąbkowe – to obok azjatyckich – należą do najpowszechniej uprawianych lilii. Powodem jest m.in. duża odporność na choroby  oraz łatwość rozmnażania z nasion.

Charakteryzują się silnym wzrostem i obfitym kwitnieniem. Kwiaty ukazują się pod koniec lipca i wydzielają mocny zapach. Ze wzgl. na budowę kwiatów podzielono je na cztery podgrupy:

6a – trąbkowe kwiaty w kształcie lejka, działki długie i wąskie,
6b – trąbkowe kwiaty o długich działkach rozwartych na kształt kielicha,
6c – trąbkowe kwiaty o dzwonkowatym kształcie, wyraźnie skierowane ku dołowi,
6d – trąbkowe kwiaty, których działki są szeroko rozwarte na kształt gwiazdy.

Lilie trąbkowe najlepiej rosną na glebie o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym, w miejscu słonecznym lub półcienistym. Na zimę dobrze jest lekko przykryć  cebulki liśćmi, korą lub słomą. Trzeba też chronić młode pędy przed wiosennymi przymrozkami.

Mieszańce orientalne– powstały z krzyżowania gatunków głównie z obszaru Chin i Japonii  takich jak: Lilium aura- tum ,Lilium speciosum, Lilium japonicum, Lilium henryi. Mieszańce te podzielono ze względu na budowę kwiatu na 4 podgrupy:
– 7a – kwiaty o długich działkach i kształcie trąbki,
– 7b – kwiaty o działkach szeroko rozwartych na kształt czarki,
– 7c – kwiaty o działkach szeroko rozwartych, płaskich,
– 7d – kwiaty o działkach silnie wywiniętych do tyłu.

Wykazują się wrażliwością na mróz. Dlatego cebule wykopuje się jesienią i przez zimę przechowuje w torfie, w pomieszczeniu o temperaturze ok. 2st., a wiosną wysadza.

Dobrym sposobem jest sadzenie w dużych pojemnikach, które na okres zimy ustawiamy w piwnicy. Lilie orientalne są również wrażliwe na chłody i deszcze latem.

Kwitną pod koniec lipca i w sierpniu ukazując – według wielu – najpiękniejsze kwiaty wśród lilii. Wymagają gleby kwaśnej, torfowej. Najlepiej kwitną w miejscu lekko ocienionym. Do najcenniejszych odmian tej grupy należy zaliczyć ‘Cassablanca’, ’Star Gazer’, ‘Marco Polo’.

Mieszańce nie zaszeregowane do powyższych grup – Powstały w większości w wyniku krzyżowań gatunków kaukaskich. Wyróżniają się dużą zdrowotnością i są odporne na surowe zimy. Dzięki metodzie in vitro otrzymano mieszańce:

LA Hybrids (Longiflorum x Asiatics),
OT Orienpets (Oriental x Trumpet),
AA Asiapets (Aurelian x Asiatic),
OA Oriental x Asiatic,
TL Longipets (Trumpet x Longiflorum),
LO Longiflorum x Orientals.

Gatunki i ich odmiany botaniczne nie zaszeregowane do żadnej innej grupy. Rośliny tej grupy są efektem długoletnich prac botaników i  hodowców – pasjonatów lilii i najczęściej mają charakter kolekcjonerski.

W moim ogródku (strefa 6b) uprawiam mieszańce LA, LO, OT, lilie azjatyckie, lilie azjatyckie pełne, mieszańce trąbkowe. Wszystkie  co roku pięknie kwitną i nie chorują. Niestety lilie orientalne okazały się zbyt wrażliwe na mrozy. Próba przetrzymania ich w glebie pomimo dodatkowego okrycia przez okres zimy, zakończyła się fiaskiem.

Przeczytaj także: Liliowce czy lilie?

Przeczytaj także: Lilie – uprawa i pielęgnacja

Zapraszam do mojej galerii: Galeria: Lilie

4 komentarz(y) w “Lilie – Lilium – Gatunki i odmiany

  1. Pingback: Lilia (Lilium) – Uprawa i pielęgnacja | Ogródek.pl

  2. Pingback: Lilie | Ogródek.pl

  3. Pingback: Liliowce | Ogródek.pl

  4. Pingback: Liliowce czy lilie | Ogródek.pl

Dodaj komentarz